توضیح تکمیلی: سرطان یک بیماری واحد نیست
Cancer is not one disease
- «سرطان» نام یک گروه بزرگ از بیماری‌هاست.
- نقطه مشترک آن‌ها این است که بعضی سلول‌های بدن از کنترل‌های طبیعی رشد و تقسیم خارج می‌شوند.
- اما سرطان پستان، ریه، کولون، پروستات، لوسمی یا لنفوم از نظر زیست‌شناسی، سرعت رشد، راه انتشار و پاسخ به درمان می‌توانند بسیار متفاوت باشند.
- Cancer is a large group of diseases in which some cells grow beyond normal controls.
- Different cancers can behave very differently, even when they arise in the same organ.
توضیح تکمیلی: برای چه کسی و چه زمانی؟
Who is this for?
- این راهنما برای کسی است که در حال بررسی یک یافته، گزارش یا تشخیص است؛ توضیحات آن کمک می‌کند سوال‌های دقیق‌تری برای ویزیت آماده کند.
- This guide is for someone reviewing a finding, report or diagnosis and preparing clear questions for the consultation.
توضیح تکمیلی: قدم عملی شما
Your practical next step
- برای شناخت بیماری، نام دقیق و محل شروع آن را از پزشک بپرسید.
- سپس نوع، مرحله و ویژگی‌های آزمایشگاهی را جداگانه مرور کنید تا مطالب مرتبط را درست انتخاب کنید.
- Ask for the exact diagnosis and original site.
- Then review type, stage and test characteristics separately to choose relevant information.
توضیح تکمیلی: از این کارها پرهیز کنید
What to avoid
- سرطان همیشه با درد یا توده همراه نیست و هر توده‌ای سرطان نیست.
- تشخیص و انتخاب درمان به مجموعه بررسی‌ها نیاز دارد.
- Cancer does not always cause pain or a lump, and not every lump is cancer.
- Diagnosis and treatment require the full assessment.
توضیح تکمیلی: چه زمانی کمک بگیریم؟
When to ask for help
- اگر نتیجه‌ای هنوز بررسی نشده، علامتی ماندگار است یا زمان قدم بعدی مشخص نیست، با پزشک یا مرکز درخواست‌کننده تماس بگیرید.
- خونریزی شدید، تنگی نفس ناگهانی یا کاهش هوشیاری نیاز به ارزیابی فوری دارد.
- Contact the requesting clinician for an unreviewed result, persistent symptom or unclear next step.
- Severe bleeding, sudden breathlessness or impaired consciousness needs emergency assessment.
سلول طبیعی چه تفاوتی با سلول سرطانی دارد؟
Normal cells and cancer cells
- سلول‌های سالم معمولاً فقط زمانی تقسیم می‌شوند که بدن به آن نیاز دارد و در صورت آسیب شدید می‌توانند وارد مسیر مرگ سلولی شوند.
- سلول سرطانی به‌تدریج تغییراتی به دست می‌آورد که به آن اجازه می‌دهد سیگنال‌های توقف رشد را نادیده بگیرد، بیشتر تقسیم شود، از مرگ سلولی فرار کند و گاهی محیط اطراف خود را به نفع رشد تومور تغییر دهد.
- Healthy cells generally divide when needed and can undergo programmed cell death after serious damage.
- Cancer cells accumulate changes that let them ignore growth-control signals, divide excessively, avoid cell death and sometimes alter their surroundings to support tumor growth.
آیا هر توده‌ای سرطان است؟
Is every tumor cancer?
- خیر.
- توده‌ها می‌توانند خوش‌خیم یا بدخیم باشند.
- تومور خوش‌خیم معمولاً به بافت‌های اطراف تهاجم نمی‌کند و متاستاز نمی‌دهد، هرچند بسته به محل و اندازه می‌تواند مشکل‌ساز باشد.
- تومور بدخیم می‌تواند به بافت مجاور نفوذ کند و در بعضی موارد از راه خون یا سیستم لنفاوی به نقاط دوردست برسد.
- No.
- A mass can be benign or malignant.
- Benign tumors generally do not invade nearby tissues or spread to distant sites, although their size or location can still cause problems.
- Malignant tumors can invade neighbouring tissue and sometimes spread through blood or lymphatic vessels.
متاستاز چیست؟
What is metastasis?
- وقتی سلول‌های سرطانی از محل اولیه جدا می‌شوند، وارد عروق خونی یا لنفاوی می‌شوند و در عضو دیگری رشد می‌کنند، به این فرایند متاستاز گفته می‌شود.
- نکته مهم این است که نام سرطان بر اساس محل شروع آن باقی می‌ماند؛ مثلاً سرطان پستانی که به استخوان گسترش یافته، «سرطان پستان متاستاتیک» است، نه سرطان اولیه استخوان.
- Metastasis occurs when cancer cells leave their original site, travel through blood or lymphatic vessels and grow elsewhere.
- A cancer keeps the name of its original site: breast cancer that spreads to bone is metastatic breast cancer, not a new primary bone cancer.
سرطان چرا ایجاد می‌شود؟
Why does cancer develop?
- سرطان معمولاً نتیجه انباشته شدن تغییرات ژنتیکی و سلولی در طول زمان است.
- بخشی از این تغییرات ممکن است ارثی باشند، اما بسیاری در طول زندگی ایجاد می‌شوند.
- افزایش سن، دخانیات، بعضی عفونت‌ها، اشعه فرابنفش، برخی مواجهه‌های شغلی و محیطی و عوامل متابولیک می‌توانند خطر برخی سرطان‌ها را بالا ببرند.
- با این حال در یک فرد مشخص همیشه نمی‌توان یک علت واحد پیدا کرد.
- Cancer usually develops through genetic and cellular changes that build up over time.
- Some are inherited, but many arise during life.
- Age, tobacco, some infections, ultraviolet radiation, certain occupational or environmental exposures and metabolic factors can increase the risk of particular cancers.
- A single cause cannot always be identified for one individual.
آیا سرطان ارثی است؟
Is cancer inherited?
- بیشتر سرطان‌ها مستقیماً ارثی نیستند.
- آنچه گاهی به ارث می‌رسد «استعداد» یا یک تغییر ژنتیکی است که احتمال ابتلا را افزایش می‌دهد.
- سابقه خانوادگی قوی، ابتلا در سن پایین یا الگوی خاص چند سرطان در خانواده ممکن است ارزیابی ژنتیک را مطرح کند.
- Most cancers are not directly inherited.
- What may be inherited is a predisposition or genetic variant that increases risk.
- A strong family history, young age at diagnosis or a particular pattern of cancers may warrant genetic assessment.
سرطان چگونه تشخیص داده می‌شود؟
How is cancer diagnosed?
- تشخیص معمولاً با کنار هم گذاشتن اطلاعات انجام می‌شود: شرح حال و معاینه، آزمایش‌ها، تصویربرداری و در بسیاری از موارد نمونه‌برداری و بررسی پاتولوژی.
- هیچ «آزمایش خون عمومی» وجود ندارد که بتواند همه سرطان‌ها را با اطمینان تأیید یا رد کند.
- راهنمای کامل‌تر: تشخیص سرطان چگونه انجام می‌شود؟
- ←
- Diagnosis brings together the medical history, examination, tests, imaging and, often, a biopsy with pathology.
- There is no general blood test that reliably confirms or rules out every cancer.
- See the cancer diagnosis guide for the next steps.
Stage و Grade چه هستند؟
Stage and grade
- Stage بیشتر درباره وسعت بیماری در بدن است؛ Grade درباره ظاهر و ویژگی‌های بافت تومور زیر میکروسکوپ.
- این دو مفهوم یکسان نیستند و بسته به نوع سرطان نقش متفاوتی در تصمیم درمانی دارند.
- راهنمای کامل‌تر: مرحله سرطان یعنی چه؟
- ←
- Stage primarily describes the extent of disease in the body.
- Grade describes the tumor's microscopic features.
- They are different concepts, and their roles in treatment decisions vary by cancer type.
- See the staging guide for more detail.
آیا سرطان همیشه غیرقابل درمان است؟
Is cancer always incurable?
- خیر.
- بعضی سرطان‌ها اگر در مرحله مناسب تشخیص داده شوند احتمال درمان بالایی دارند و حتی برخی بیماری‌ها در مراحل پیشرفته نیز می‌توانند سال‌ها کنترل شوند.
- نتیجه درمان به نوع سرطان، مرحله، زیست‌شناسی تومور، وضعیت بیمار و دسترسی به درمان مناسب بستگی دارد.
- بهتر است از تعمیم تجربه یک بیمار به بیمار دیگر خودداری شود.
- No.
- Some cancers have a high chance of cure when diagnosed at an appropriate stage, and some advanced cancers can be controlled for years.
- Outcomes depend on cancer type, stage, biology, the person's health and access to suitable treatment.
- One person's experience should not be assumed to predict another's.
