توضیح تکمیلی: سرطان تخمدان چیست؟
Understanding ovarian cancer
- سرطان‌های اپی‌تلیال تخمدان، لوله رحم و صفاق از نظر زیستی و درمانی ارتباط نزدیکی دارند.
- کیست تخمدان با سرطان یکسان نیست؛ تشخیص به سن، تصویر و ارزیابی تخصصی وابسته است.
- Epithelial ovarian, fallopian tube and primary peritoneal cancers are closely related.
- An ovarian cyst is not the same as cancer; age, imaging and specialist assessment matter.
توضیح تکمیلی: جایگاه و اهمیت
Why it matters
- نسبت به سرطان پستان کم‌شیوع‌تر است، اما علائم اولیه اغلب اختصاصی نیستند.
- بررسی علائم تازه و ماندگار و شناخت خطر ارثی اهمیت دارد.
- موارد جدید در ۲۰۲۴: ایران ۲٬۷۶۳؛ جهان ۳۳۰٬۷۳۱.
- Less common than breast cancer, with often non-specific early symptoms.
- Persistent new symptoms and inherited risk deserve attention.
- New cases in 2024: Iran 2,763; worldwide 330,731.
توضیح تکمیلی: علائم و نشانه‌ها
Signs and symptoms
- نفخ تازه و ماندگار، سیری زودرس، درد شکم یا لگن و تکرر ادرار، به‌ویژه اگر نسبت به قبل تغییر کرده‌اند، باید بررسی شوند.
- آزمایش CA-125 (نشانگر خونی که در ارزیابی برخی توده‌های لگنی کمک می‌کند؛ نتیجهٔ بالا به‌تنهایی سرطان را ثابت نمی‌کند) به‌تنهایی تشخیص نمی‌دهد.
- New persistent bloating, early fullness, abdominal or pelvic pain and urinary frequency merit assessment, especially when different from usual.
- CA-125 (a blood marker that can help assess some pelvic masses; a raised result alone does not prove cancer) alone cannot diagnose cancer.
توضیح تکمیلی: عوامل خطر و علت‌ها
Risk factors and causes
- افزایش سن، سابقه خانوادگی، BRCA1 (یکی از ژن‌های ترمیم DNA؛ بعضی تغییرات ارثی آن خطر برخی سرطان‌ها را بالا می‌برند)/2 یا سندرم لینچ از عوامل مهم‌اند؛ اندومتریوز برای بعضی زیرنوع‌ها اهمیت دارد.
- غربالگری روتین با CA-125 و سونوگرافی برای افراد کم‌خطر سود اثبات‌شده ندارد.
- Age, family history, BRCA1 (a DNA-repair gene; some inherited changes raise the risk of certain cancers)/2 and Lynch syndrome are important risks; endometriosis matters for some subtypes.
- Routine CA-125 and ultrasound screening has no established benefit for average-risk people.
توضیح تکمیلی: روش‌های تشخیص
Diagnostic assessment
- سونوگرافی، CT (سی‌تی‌اسکن؛ تصویربرداری با پرتو ایکس برای دیدن اندام‌های داخل بدن) و CA-125 می‌توانند در ارزیابی کمک کنند، اما CA-125 به تنهایی تشخیص نیست.
- تشخیص نهایی با پاتولوژی است.
- تست ژنتیک ارثی و بررسی BRCA/HRD (اختلال در ترمیم DNA؛ نتیجهٔ آن در برخی سرطان‌ها برای انتخاب درمان اهمیت دارد) تومور در بسیاری از بیماران برای درمان و خانواده اهمیت دارد.
- Ultrasound, CT (computed tomography, X-ray imaging of structures inside the body) and CA-125 can assist evaluation, but CA-125 alone is not diagnostic.
- Pathology confirms diagnosis.
- Germline testing and tumor BRCA/HRD (impaired DNA repair, which can guide treatment choices in some cancers) assessment are important for many patients and families.
توضیح تکمیلی: مرحله‌بندی سرطان
Cancer staging
- سرطان اپی‌تلیال تخمدان با FIGO (روش مرحله‌بندی سرطان‌های زنان بر پایهٔ میزان گسترش بیماری) از مرحله I تا IV مرحله‌بندی می‌شود.
- گسترش داخل لگن، صفاق، غدد لنفاوی و اندام‌های دوردست در تعیین مرحله بیماری نقش دارد.
- Epithelial ovarian cancer is staged with FIGO (a staging system used for cancers of the female reproductive organs) from I to IV.
- Pelvic, peritoneal, nodal and distant spread determine stage.
توضیح تکمیلی: درمان
Treatment
- درمان اغلب شامل جراحی cytoreductive و شیمی‌درمانی پلاتین است.
- بسته به شرایط بیمار و قابل برداشت بودن بیماری، شیمی‌درمانی می‌تواند قبل یا بعد از جراحی باشد.
- PARP inhibitor یا bevacizumab در گروه‌های مناسب به‌عنوان درمان نگهدارنده مطرح می‌شوند.
- Treatment often includes cytoreductive surgery and platinum-based chemotherapy.
- Depending on fitness and resectability, chemotherapy may be given before or after surgery.
- PARP inhibitors or bevacizumab may be used as maintenance in selected patients.
پیگیری و پیش‌آگهی
Prognosis and follow-up
- stage، نوع بافت‌شناسی، مقدار بیماری باقیمانده پس از جراحی و پاسخ به پلاتین از عوامل مهم پیش‌آگهی‌اند.
- پیگیری بر علائم، معاینه و در شرایط مناسب CA-125 و تصویربرداری متمرکز است.
- Stage, histology, residual disease after surgery and platinum response are important prognostic factors.
- Follow-up focuses on symptoms, examination and, when appropriate, CA-125 and imaging.
کارهای مهم برای بیمار
Practical next steps
- نام دقیق پاتولوژی و stage را بدانید و مطمئن شوید تست ژنتیک و BRCA/HRD بررسی شده است.
- اگر جراحی برنامه‌ریزی شده، درباره هدف جراحی کامل و تجربه تیم سؤال کنید.
- Know the exact pathology and stage and make sure genetic testing and BRCA/HRD assessment are discussed.
- If surgery is planned, ask about complete cytoreduction and team experience.
