توضیح تکمیلی: سرطان کبد چیست؟
Understanding liver cancer
- سرطان اولیه کبد از خود کبد شروع می‌شود و با انتشار سرطان عضو دیگری به کبد فرق دارد.
- شایع‌ترین نوع آن کارسینوم هپاتوسلولار است؛ سلامت کبد باقی‌مانده برای درمان اهمیت زیادی دارد.
- Primary liver cancer starts in the liver and differs from another cancer spreading there.
- Hepatocellular carcinoma is the commonest type; remaining liver function strongly affects treatment.
توضیح تکمیلی: جایگاه و اهمیت
Why it matters
- از علل مهم مرگ ناشی از سرطان در جهان است.
- پیشگیری و درمان هپاتیت و پایش افراد پرخطر می‌تواند به کاهش بار بیماری کمک کند.
- موارد جدید در ۲۰۲۴: ایران ۳٬۶۰۶؛ جهان ۸۴۳٬۰۴۵.
- An important cause of cancer death worldwide.
- Hepatitis prevention and treatment, together with surveillance in high-risk people, can reduce its burden.
- New cases in 2024: Iran 3,606; worldwide 843,045.
توضیح تکمیلی: علائم و نشانه‌ها
Signs and symptoms
- درد یا سنگینی سمت راست بالای شکم
- کاهش وزن، بی‌اشتهایی، زردی یا افزایش مایع شکم
- پایش افراد پرخطر می‌تواند تومور را پیش از علامت پیدا کند.
- Right upper abdominal pain or heaviness
- Weight loss, poor appetite, jaundice or increasing abdominal fluid
- Surveillance in high-risk people may detect tumors before symptoms.
توضیح تکمیلی: عوامل خطر و علت‌ها
Risk factors and causes
- هپاتیت مزمن B یا C و سیروز
- بیماری کبد چرب پیشرفته یا مصرف الکل
- واکسن هپاتیت B و درمان هپاتیت در افراد واجد شرایط به کاهش خطر کمک می‌کنند.
- Chronic hepatitis B or C and cirrhosis
- Advanced fatty liver disease or alcohol use
- Hepatitis B vaccination and appropriate hepatitis treatment help reduce risk.
توضیح تکمیلی: روش‌های تشخیص
Diagnostic assessment
- در افراد پرخطر، سونوگرافی دوره‌ای با یا بدون AFP (آلفافیتوپروتئین؛ آزمایش خونی که فقط در کنار تصویربرداری و شرایط فرد معنا دارد) برای پایش برنامه‌ریزی‌شده استفاده می‌شود.
- CT (سی‌تی‌اسکن؛ تصویربرداری با پرتو ایکس برای دیدن اندام‌های داخل بدن) یا MRI (ام‌آر‌آی؛ تصویربرداری با میدان مغناطیسی و بدون پرتو ایکس) چندفازی می‌تواند الگوی مشخص سرطان سلول کبدی را نشان دهد و گاهی بدون نمونه‌برداری تشخیص را ممکن کند.
- عملکرد کبد باید همزمان ارزیابی شود.
- In high-risk people, periodic ultrasound with or without AFP (alpha-fetoprotein, a blood test interpreted with imaging and clinical context) is used for surveillance.
- Multiphase CT (computed tomography, X-ray imaging of structures inside the body) or MRI (magnetic resonance imaging, which uses magnetic fields rather than X-rays) can show a characteristic HCC pattern and sometimes establish diagnosis without biopsy.
- Liver function must be assessed at the same time.
توضیح تکمیلی: مرحله‌بندی سرطان
Cancer staging
- علاوه بر TNM (روش توصیف اندازه و گسترش تومور، درگیری غدد لنفاوی و پخش‌شدن به بخش‌های دور بدن)، سیستم BCLC (روش ارزیابی سرطان کبد که اندازه و گسترش تومور را همراه با کارکرد کبد و وضعیت عمومی می‌سنجد) به‌طور گسترده برای سرطان سلول کبدی استفاده می‌شود و وسعت تومور، عملکرد کبد و وضعیت عمومی را با هم ترکیب می‌کند.
- BCLC نام یک چارچوب مرحله‌بندی است که هم تومور و هم سلامت کبد را در تصمیم درمان در نظر می‌گیرد.
- In addition to TNM (a system describing tumor size and local spread, lymph-node involvement and distant spread), BCLC (a liver-cancer assessment that combines tumor extent with liver function and overall health) is widely used for HCC and combines tumor burden, liver function and performance status.
توضیح تکمیلی: درمان
Treatment
- در بیماری زودرس گزینه‌های بالقوه درمان‌کننده شامل جراحی، پیوند کبد و تخریب موضعی تومور هستند.
- مراحل میانی می‌توانند از درمان‌های داخل‌شریانی یا موضعی استفاده کنند و بیماری پیشرفته معمولاً با درمان سیستمیک شامل ایمنی‌درمانی و/یا درمان‌های هدفمند درمان می‌شود.
- Potentially curative options for early disease include resection, transplant and ablation.
- Intermediate stages may use arterial or other locoregional therapy, while advanced disease generally uses systemic immunotherapy and/or targeted therapy.
پیگیری و پیش‌آگهی
Prognosis and follow-up
- پیش‌آگهی هم به stage سرطان و هم به ذخیره عملکردی کبد وابسته است.
- حتی پس از درمان موضعی موفق خطر عود وجود دارد و تصویربرداری منظم و کنترل بیماری زمینه‌ای کبد ضروری است.
- Prognosis depends on both cancer stage and liver reserve.
- Even after successful local therapy, recurrence risk remains, so regular imaging and management of underlying liver disease are essential.
کارهای مهم برای بیمار
Practical next steps
- نوع سرطان اولیه یا متاستاز بودن ضایعه، BCLC stage، عملکرد کبد و امکان جراحی یا پیوند را روشن کنید و بیماری زمینه‌ای کبد را همزمان درمان کنید.
- Clarify whether disease is primary or metastatic, BCLC stage, liver reserve and whether surgery or transplant is possible, while also treating underlying liver disease.
