توضیح تکمیلی: عامل خطر یعنی چه؟
What is a risk factor?
- عامل خطر چیزی است که احتمال ابتلا به بیماری را بالا می‌برد؛ اما وجود عامل خطر به معنی قطعی بودن سرطان نیست و نبود آن نیز خطر را صفر نمی‌کند.
- سن و بعضی زمینه‌های ارثی قابل تغییر نیستند، در حالی که بخشی از مواجهه‌ها و رفتارها قابل اصلاح‌اند.
- A risk factor increases the chance of a disease.
- Having one does not make cancer inevitable, and having none does not reduce risk to zero.
- Age and some inherited predispositions cannot be changed, while some behaviours and exposures can be modified.
توضیح تکمیلی: برای چه کسی و چه زمانی؟
Who is this for?
- این راهنما برای کاهش خطرهای قابل تغییر در زندگی روزمره است.
- برای فردی که اکنون علامت دارد، بررسی علت علامت نیز لازم است.
- This guide addresses modifiable risks in everyday life.
- Anyone with current symptoms also needs assessment of their cause.
توضیح تکمیلی: قدم عملی شما
Your practical next step
- از یک تغییر قابل انجام شروع کنید: ترک دخانیات، غذای متنوع، فعالیت منظم و بررسی واکسن‌های مناسب.
- برنامه غربالگری را جداگانه بر اساس سن و خطر تنظیم کنید.
- Start with one feasible change: tobacco cessation, varied food, regular activity and appropriate vaccines.
- Arrange screening separately according to age and risk.
توضیح تکمیلی: از این کارها پرهیز کنید
What to avoid
- هیچ رژیم، مکمل یا چکاپی خطر سرطان را صفر نمی‌کند.
- ابتلا به سرطان نشانه کوتاهی یا تقصیر بیمار نیست.
- No diet, supplement or check-up reduces risk to zero.
- Cancer is not evidence of personal failure.
توضیح تکمیلی: چه زمانی کمک بگیریم؟
When to ask for help
- برای ترک دخانیات، واکسیناسیون یا مواجهه شغلی کمک تخصصی بگیرید.
- وجود علامت ماندگار نیاز به ارزیابی جداگانه دارد و با توصیه پیشگیری پاسخ داده نمی‌شود.
- Seek professional help for tobacco cessation, vaccination or occupational exposure.
- Persistent symptoms require separate assessment rather than prevention advice alone.
توضیح تکمیلی: پیشگیری؛ یافته به‌روز
Prevention: updated evidence
- در ارزیابی منتشرشده در ۲۰۲۶، حدود ۳۸٪ موارد جدید سرطان جهان در سال ۲۰۲۲ با عوامل خطر قابل تغییر مرتبط بودند.
- این یک برآورد جمعیتی است؛ تضمین پیشگیری برای یک فرد نیست.
- An analysis published in 2026 linked about 38% of new cancers worldwide in 2022 to modifiable risks.
- This is a population estimate, not a guarantee of prevention for an individual.
دخانیات
Tobacco
- مصرف دخانیات یکی از مهم‌ترین عوامل قابل پیشگیری سرطان است و با چندین نوع سرطان ارتباط دارد.
- ترک مصرف در هر سنی مفید است و خطر بیماری را در طول زمان کاهش می‌دهد.
- Tobacco is one of the most important preventable causes of cancer and is linked to several cancer types.
- Quitting at any age is worthwhile and reduces the risk of disease over time.
الکل، وزن و فعالیت بدنی
Alcohol, weight, and activity
- مصرف الکل با افزایش خطر چند سرطان ارتباط دارد.
- اضافه‌وزن و کم‌تحرکی نیز با خطر بعضی سرطان‌ها مرتبط‌اند.
- الگوی غذایی متعادل، وزن مناسب و فعالیت بدنی منظم بخشی از راهبرد کلی کاهش خطر هستند؛ اما هیچ رژیم غذایی یا مکملی تضمین‌کننده پیشگیری از سرطان نیست.
- Alcohol increases the risk of several cancers.
- Excess weight and physical inactivity are also associated with some cancers.
- A balanced eating pattern, a healthy weight and regular activity can reduce risk, but no diet or supplement guarantees cancer prevention.
عفونت‌ها و واکسن‌ها
Infections and vaccines
- برخی عفونت‌های مزمن در ایجاد سرطان نقش دارند.
- واکسیناسیون علیه HPV و هپاتیت B در جمعیت‌های مناسب می‌تواند از سرطان‌های مرتبط با این عفونت‌ها پیشگیری کند.
- Some persistent infections contribute to cancer.
- HPV and hepatitis B vaccination can prevent cancers linked to these infections in eligible populations.
نور خورشید و مواجهه‌های محیطی
UV and environmental exposures
- کاهش مواجهه غیرضروری با اشعه فرابنفش و رعایت اصول ایمنی شغلی در برابر مواد سرطان‌زا از اقدامات پیشگیرانه مهم‌اند.
- نوع مواجهه و شدت آن اهمیت دارد و هر تماس کوتاه‌مدت به معنی ایجاد سرطان نیست.
- Avoiding unnecessary ultraviolet exposure and following occupational precautions around carcinogens are important preventive measures.
- The type and intensity of exposure matter; a brief contact does not mean that cancer will develop.
ژنتیک و سابقه خانوادگی
Genetics and family history
- در برخی خانواده‌ها جهش‌های ارثی خطر سرطان را بالا می‌برند.
- سابقه خانوادگی قوی، ابتلا در سن پایین یا الگوی خاص چند سرطان می‌تواند نیاز به مشاوره ژنتیک را مطرح کند.
- آزمایش ژنتیک باید با سؤال بالینی مشخص انجام شود، نه صرفاً برای رفع نگرانی.
- Inherited genetic variants increase cancer risk in some families.
- A strong family history, diagnoses at young ages or a particular pattern of cancers may warrant genetic counseling.
- Testing should address a clear clinical question rather than simply be ordered to relieve worry.
