دکتر محمد غلامشاهیMohammad Gholamshahi, MD
تصویربرداری سرطان

تصویربرداری سرطان

Cancer imaging

به زبان ساده

  • تصویربرداری برای پاسخ به یک سؤال مشخص پزشکی
  • سونوگرافی، سی‌تی و ام‌آر‌آی؛ ابزارهای با کاربرد متفاوت
  • انتخاب تصویر بر پایهٔ سؤال بالینی، عضو و شرایط بیمار
  • تفاوتِ یافتن ضایعه با تأیید قطعی نوع آن

In plain language

  • Imaging can help detect a lesion, define disease extent, guide biopsy (removing a small piece of tissue so cells can be examined in a laboratory), plan surgery or radiotherapy, and assess treatment response.
  • A scan alone rarely provides every piece of information needed for diagnosis or treatment.

قدم‌های عملی

  • همراه‌داشتن تصاویر و گزارش‌های قبلی
  • اعلام بارداری، حساسیت و بیماری کلیه
  • رعایت دستور مرکز دربارهٔ آمادگی
  • همراه‌داشتن تصویرهای قبلی برای مقایسهٔ معتبر
  • اعلام بارداری، حساسیت و بیماری کلیه پیش از بررسی
  • رعایت دستور مرکز دربارهٔ آمادگی و مادهٔ حاجب

Practical steps

  • Bring previous images and reports.
  • Tell the center about possible pregnancy, kidney disease, prior contrast reactions and implanted devices.

نکته‌های مهم

  • انتخاب روش بر اساس سؤال بالینی
  • نبود نیاز به انجام همهٔ روش‌ها برای همهٔ بیماران
  • پت‌اسکن؛ بدون نیازِ همگانی برای همهٔ سرطان‌ها
  • تغییر اندازه یا ظاهر؛ نیازمند تفسیر همراه با تیم
  • پرهیز از تکرار تصویربرداریِ بدون پرسش مشخص

Important points

  • Do not judge treatment response from one number or report term.
  • Follow the center’s preparation and medication instructions.
جزئیات بیشترFurther detail

توضیح تکمیلی: تصویربرداری در سرطان

What imaging does in cancer care

  • تصویربرداری می‌تواند برای پیدا کردن ضایعه، بررسی وسعت بیماری، هدایت نمونه‌برداری، برنامه‌ریزی جراحی یا پرتودرمانی و ارزیابی پاسخ به درمان استفاده شود.
  • یک تصویر به‌تنهایی معمولاً تمام اطلاعات لازم برای تشخیص و تصمیم درمانی را فراهم نمی‌کند.
  • Imaging can help detect a lesion, define disease extent, guide biopsy (removing a small piece of tissue so cells can be examined in a laboratory), plan surgery or radiotherapy, and assess treatment response.
  • A scan alone rarely provides every piece of information needed for diagnosis or treatment.

توضیح تکمیلی: برای چه کسی و چه زمانی؟

Who is this for?

  • این راهنما برای کسی است که در حال بررسی یک یافته، گزارش یا تشخیص است؛ توضیحات آن کمک می‌کند سوال‌های دقیق‌تری برای ویزیت آماده کند.
  • This guide is for someone reviewing a finding, report or diagnosis and preparing clear questions for the consultation.

توضیح تکمیلی: قدم عملی شما

Your practical next step

  1. تصاویر و گزارش‌های قبلی را همراه ببرید.
  2. پیش از تصویربرداری، احتمال بارداری، بیماری کلیه، حساسیت قبلی به ماده حاجب و وسایل کاشته‌شده را به مرکز بگویید.
  1. Bring previous images and reports.
  2. Tell the center about possible pregnancy, kidney disease, prior contrast reactions and implanted devices.

توضیح تکمیلی: از این کارها پرهیز کنید

What to avoid

  • برای مقایسه پاسخ درمان تنها به یک عدد یا یک واژه گزارش تکیه نکنید.
  • آمادگی و قطع احتمالی دارو باید طبق دستور مرکز باشد.
  • Do not judge treatment response from one number or report term.
  • Follow the center’s preparation and medication instructions.

توضیح تکمیلی: چه زمانی کمک بگیریم؟

When to ask for help

  • اگر نتیجه‌ای هنوز بررسی نشده، علامتی ماندگار است یا زمان قدم بعدی مشخص نیست، با پزشک یا مرکز درخواست‌کننده تماس بگیرید.
  • خونریزی شدید، تنگی نفس ناگهانی یا کاهش هوشیاری نیاز به ارزیابی فوری دارد.
  • Contact the requesting clinician for an unreviewed result, persistent symptom or unclear next step.
  • Severe bleeding, sudden breathlessness or impaired consciousness needs emergency assessment.

CT اسکن چه اطلاعاتی می‌دهد؟

What CT can show

  • CT با اشعه ایکس تصاویر مقطعی از بدن می‌سازد و برای بررسی قفسه سینه، شکم، لگن و بسیاری از اندام‌ها کاربرد گسترده دارد.
  • سرعت بالا و امکان مقایسه دقیق اندازه ضایعات از مزیت‌های آن است.
  • CT uses x-rays to create cross-sectional images and is widely used for the chest, abdomen, pelvis and many other regions.
  • It is fast and useful for measuring lesions over time.

MRI چه زمانی مفیدتر است؟

When MRI is especially useful

  • MRI از میدان مغناطیسی و امواج رادیویی استفاده می‌کند و در بعضی بافت‌ها، از جمله مغز، ستون فقرات، لگن و بافت نرم، جزئیات بیشتری می‌دهد.
  • انتخاب بین CT و MRI بسته به اندام و سؤال بالینی است.
  • MRI uses magnetic fields and radio waves and can provide more soft-tissue detail in areas such as the brain, spine and pelvis.

PET چه چیزی را اندازه می‌گیرد؟

What PET measures

  • PET توزیع یک ردیاب رادیواکتیو را نشان می‌دهد و در بعضی سرطان‌ها برای مرحله‌بندی، بررسی عود یا ارزیابی پاسخ مفید است.
  • افزایش جذب ردیاب همیشه به معنی سرطان نیست و التهاب یا عفونت نیز می‌توانند باعث جذب شوند.
  • PET shows the distribution of a radioactive tracer and can help with staging, recurrence assessment or response evaluation in selected cancers.
  • Increased uptake is not specific to cancer.

چرا از کنتراست استفاده می‌شود؟

Why contrast may be used

  • مواد حاجب می‌توانند تفاوت بافت‌ها و رگ‌ها را واضح‌تر کنند.
  • نیاز به کنتراست به نوع بررسی بستگی دارد و در برخی بیماران باید وضعیت کلیه، حساسیت‌های قبلی یا شرایط خاص پیش از استفاده بررسی شود.
  • Contrast agents can improve visualization of tissues and vessels.
  • Their use depends on the scan and may require consideration of kidney function, prior reactions or other clinical factors.

تصویر جای نمونه‌برداری را می‌گیرد؟

Can imaging replace biopsy?

  • در بسیاری از سرطان‌ها خیر.
  • تصویربرداری می‌تواند بسیار مشکوک باشد، اما تشخیص نهایی اغلب به نمونه بافت و پاتولوژی نیاز دارد.
  • استثناها وجود دارند و تصمیم به نمونه‌برداری باید فردی باشد.
  • In many cancers, no.
  • Imaging can be highly suspicious, but tissue diagnosis is often required.
  • There are exceptions, and biopsy decisions are individualized.

پاسخ درمان: فقط اندازه مهم است؟

Is size the only measure of response?

  • نه همیشه.
  • نوع سرطان، درمان و روش تصویربرداری تعیین می‌کنند چه چیزی مهم است.
  • گاهی تغییر اندازه، گاهی فعالیت متابولیک و گاهی الگوهای خاص تصویری مبنای ارزیابی قرار می‌گیرند.
  • Not always.
  • Depending on the cancer and treatment, response may involve size, metabolic activity or other imaging features.

سؤال‌های رایجCommon questions

قبل از اسکن احتمال بارداری را بگویم؟Should I mention a possible pregnancy?

بله؛ پیش از تصویربرداری اطلاع دهید تا روش و ضرورت آن با شرایط شما هماهنگ شود.

Yes. Tell the imaging team beforehand so the test and its necessity can be assessed appropriately.

مادهٔ حاجب برای کلیه خطر دارد؟Can contrast affect the kidneys?

در بعضی افراد نیاز به احتیاط و بررسی عملکرد کلیه دارد؛ سابقهٔ بیماری کلیه یا واکنش قبلی را اعلام کنید.

Some people need precautions and kidney-function assessment. Report kidney disease and previous contrast reactions.

عکس قبلی را هم ببرم؟Should I bring earlier scans?

بله؛ مقایسه با تصاویر قبلی اغلب برای تشخیص تغییر واقعی از تفاوت روش تصویربرداری ضروری است.

Yes. Comparison often helps distinguish real change from differences in imaging technique.

اگر از فضای بسته می‌ترسم چه کنم؟What if I am claustrophobic?

هنگام نوبت‌گیری اطلاع دهید؛ تیم تصویربرداری می‌تواند روش‌های کمک‌کننده و در صورت لزوم گزینهٔ دارویی را هماهنگ کند.

Tell the imaging center when booking. The team can discuss coping measures and, when appropriate, arrange medication.

مشاوره و نوبت‌دهیAppointments